Regressie therapie

Regressietherapie is een ervaringsgerichte therapievorm waarbij iemand onder begeleiding teruggaat naar eerder beleefde (vaak emotioneel beladen) ervaringen om de oorsprong van huidige klachten te vinden en te verwerken. Het uitgangspunt is dat onverwerkte indrukken, trauma’s of overtuigingen uit het verleden nu nog doorwerken in gevoelens, gedrag, lichamelijke klachten of relatiepatronen.

Wat regressietherapie is

• “Regressie” betekent letterlijk teruggaan: in therapie gaat het om teruggaan in de tijd, naar situaties waarin een bepaald gevoel, patroon of probleem is ontstaan.
• Dit gebeurt meestal in een lichte trance, diepe ontspanning of sterk gefocuste aandacht, maar de cliënt blijft bij bewustzijn en kan praten, voelen en reflecteren.
• De therapeut helpt om vergeten, verdrongen of niet goed geïntegreerde ervaringen opnieuw in beeld te brengen, zodat de bijbehorende emoties, overtuigingen en lichamelijke reacties alsnog verwerkt kunnen worden.

Hoe een sessie vorm kan krijgen

Regressietherapie kan op verschillende manieren worden vormgegeven, afhankelijk van de achtergrond van de therapeut:

• Gesprek en focussen: de sessie begint vaak met het verkennen van een actuele klacht; via gevoelens in het hier-en-nu wordt stapsgewijs teruggegaan naar eerdere herinneringen waarin dezelfde emoties speelden.
• Trance/visualisatie: door ademhalingsoefeningen, ontspanning of geleide verbeelding komt iemand in een geconcentreerde innerlijke staat; van daaruit “ziet” of ervaart de cliënt scènes uit het verleden en vertelt wat er gebeurt.
• Herbeleving en doorvoelen: de cliënt wordt uitgenodigd om emoties (zoals angst, boosheid, verdriet, machteloosheid) op een veilige manier toe te laten, woorden te geven en te doorleven.
• Integratie in het nu: aan het eind van de sessie wordt gekeken wat de herbeleefde ervaring betekent voor het huidige leven, welke overtuigingen veranderd mogen worden en welke nieuwe keuzes mogelijk zijn.

Sommige therapeuten werken meer verbaal (praten, betekenis geven), anderen meer lichaamsgericht (adem, houding, spanning, trillingen, beweging) of imaginatief (innerlijk kind, symbolen, werken met beelden).

Wat regressietherapie ‘doet’

Regressietherapie richt zich op de laag onder de “bovenkant” van klachten:

• Het brengt verbanden aan het licht tussen nu en vroeger, zodat iemand begrijpt waarom bepaalde situaties zo heftig raken.
• Het helpt opgeslagen spanning en onverwerkte emoties los te laten, waar die eerder werden onderdrukt of ontkend.
• Het kan belemmerende overtuigingen die ooit zijn ontstaan (“ik mag er niet zijn”, “ik ben niet veilig”, “het is mijn schuld”) opsporen en vervangen door meer realistische, helpende overtuigingen.
• Door oude ervaringen opnieuw te beleven vanuit de volwassen positie ontstaat vaak meer zelfcompassie en een gevoel van innerlijke stevigheid.

In plaats van alleen cognitief te praten over het verleden, is regressietherapie vooral bedoeld om het verleden te “herbeleven om te her-óórdelen” en het anders in het lichaam en het gevoel te verankeren.

Hoe het verlichting en hulp kan bieden

Regressietherapie wordt vaak ingezet bij:

• Terugkerende emotionele patronen: o.a. angst, paniek, somberheid, onzekerheid, boosheidsproblemen, schuld en schaamte.
• Relatie- en hechtingsproblemen: moeite met grenzen, verlatingsangst, bindingsangst, steeds in dezelfde dynamiek terechtkomen.
• Psychosomatische klachten: lichamelijke klachten zonder duidelijke medische oorzaak, spanningsklachten, slaapproblemen.
• Trauma en nare ervaringen: pestverleden, scheiding, verlies, (emotionele) verwaarlozing, mishandeling, medische ingrepen.

Verlichting kan zich uiten in:

• Minder triggers en snellere emotionele regulatie in situaties die voorheen heftige reacties opriepen.
• Meer keuzevrijheid: iemand reageert minder automatisch vanuit een oud “overlevingspatroon” en kan bewuster handelen.
• Versterkt zelfvertrouwen en zelfacceptatie, doordat oude schaamte- of schuldlagen verzachten.
• Een groter gevoel van innerlijke samenhang: “dit ben ik, dit heb ik meegemaakt, en ik mag er zijn met mijn hele verhaal.”

Belangrijk is dat regressie-werk veilig en stap voor stap gebeurt, met duidelijke grenzen en nazorg, zodat iemand niet overweldigd raakt door oude pijn.

Bijpassende begeleidingsvormen en therapeutische stijlen

Regressiewerk komt in verschillende begeleidingsvormen terug, vaak in combinatie met andere therapieën:

• Hypnotherapie / hypnotherapie met regressie: gebruik van lichte tot diepere trance om naar relevante momenten terug te gaan; veel regressietherapeuten hebben een hypnose-achtergrond.
• Integratieve psychotherapie: waar regressietechnieken worden gecombineerd met gesprekstherapie, innerlijk-kind-werk en parts work (werken met verschillende delen/ik-posities).
• Lichaamsgerichte psychotherapie: regressie via lichamelijke sensaties, ademwerk, spanning en beweging; het lichaam wordt gezien als ingang naar oude ervaringen.
• Innerlijk-kind-werk: expliciet teruggaan naar kindstukken, de gevoelens van toen doorleven en vanuit de volwassen zelf voor het kinddeel zorgen.
• Systemische therapie / familieopstellingen: soms komen regressieve lagen naar boven wanneer iemand zich verbindt met vroegere rollen of loyaliteiten in het familiesysteem.
• Traumagerichte therapieën: sommige therapeuten binnen EMDR, sensorimotor psychotherapy of andere traumamodellen werken, afhankelijk van hun stijl, ook met elementen van regressie, al ligt daar de nadruk vaak meer op gecontroleerde herverwerking dan op uitgebreide herbeleving.

Voor cliënten is het belangrijk om:

• Te werken met een goed opgeleide, ervaren therapeut die helder kan uitleggen wat regressiewerk is en wanneer het wel/niet passend is.
• Te letten op een goede klik, een duidelijke intake en een gezamenlijke afstemming over doelen, tempo en grenzen.
• Bij ernstige psychiatrische problematiek, complexe trauma’s of dissociatieve klachten altijd samen met huisarts of regiebehandelaar te kijken of regressietherapie geschikt en veilig is, en zo ja, onder welke voorwaarden.