Je hart slaat wild, je voelt tintelingen in je armen, je krijgt geen lucht – en je bent zo zeker dat je sterft. Maar je hebt geen hartaanval. Dit is een paniekaanval, één van de meest vrij-heersende angststoornissen.
Goed nieuws: Angststoornissen zijn onder alle psychische aandoeningen de meest behandelbare. 75-85% herstelpercentage met goede therapie. Deze blog geeft je herkenning, oorzaken, en stap-voor-stap hoe je ervan afkomt.
Soorten angststoornissen: Welke zijn er?
Type | Symptomen | Trigger | Behandeling |
Paniekaanval | Plotse angst, lichaamsspanning, “zal sterven” | Onverwacht of situatie-gebonden | |
Gegeneraliseerde angst | Constant piekeren, spanning | Ongespecificeerd | |
Sociale angst | Bang voor oordeel, situaties vermijden | Sociale situaties | |
PTSS/Trauma | Flashbacks, triggering, hypervigilantie | Verleden trauma | |
Agorafobie | Bang voor open/nauwe ruimtes | Plaatsen |
Onzeker welke je hebt? Vind diagnosticeer via Balansportaal.
Hoe Voelt Een Paniekaanval? (Herkenningslijst)
Fysiek:
- [ ] Hart klopt snel of wild (140+ slagen/minuut)
- [ ] Benauwdheid, moeilijke ademhaling
- [ ] Tintelingen armen/benen
- [ ] Zweten, rillen
- [ ] Maagpijn, misselijk
- [ ] Duizeligheid
- [ ] Trillen
Mentaal:
- [ ] Intens angstgevoel
- [ ] “Ik zal sterven/gek worden/controle verliezen”
- [ ] Derealiteit (voelt niet echt)
- [ ] Depersonalisatie (voelt jezelf niet)
- [ ] Tunnel visie
Hoe lang? Meestal 5-20 minuten piek, dan kan het aflopen. Geen medisch gevaar, ondanks dat het zo kan voelen.
Waarom Paniekaanvallen voorkomen (De Neurobiologie)
Je amygdala (angstcentrum) is overalert geraakt. Iets – een hartklop, stress, zelfs een gedachte – triggert het “GEVAAR!”-alarm. Adrenaline flood, zenuwstelsel in overdrive, lichaam reageert.
De Paniekcyclus:
- Trigger (gedachte, fysieke sensatie)
↓ - Angst reactie (adrenaline)
↓ - Lichaamsensaties (hartslag, zweet)
↓ - “Dit is ernstig!” (misinterpretatie)
↓ - Meer angst = meer sensaties
↓ - PANIEK VOLUIT
Doorbraak: Deze cyclus doorbreken = paniekaanvallen stoppen[2].
5 Technieken om Paniekaanval ter Plekke te Stoppen
Techniek 1: 4-7-8 Ademhaling (Werkt in 2-3 minuten)
- Adem in voor 4 tellen
- Hou vast voor 7 tellen
- Adem uit voor 8 tellen
- Herhaal 5x
- Effect: Parasympathisch stelsel activeert (rust)
Techniek 2: 5-4-3-2-1 Aarden (Bewustzijn terug brengen)
- 5 dingen die je ZIET
- 4 dingen die je KAN AANRAKEN
- 3 dingen die je HOORT
- 2 dingen die je RUIKT
- 1 ding die je PROEFT
- Effect: Uit angstgedachten in neutralere sensaties (veilig)
Techniek 3: Lichaams Scanning
- Voel langzaam je hele lichaam door
- “Mijn voeten voelen…” enzovoort
- Langzaam, met aandacht
- Effect: Zenuwstelsel kalmeert
Techniek 4: Autoriteit Praten (Rationeel Proces)
- “Dit is paniek, niet hartaanval”
- “Dit gevoel gaat voorbij, altijd”
- “Ik ben veilig”
- Herhaal hardop
- Effect: Prefrontale cortex weer aan
Techniek 5: Beweging Gebruiken
- Opstaan, wandelen
- Armen zwaaien
- Buigen en strekken
- Effect: Adrenaline dissiperen
Langdurige Behandeling: 3 Bewezen Benaderingen
Benadering 1: Cognitieve Gedragstherapie (CGT) – 70-75% Succes
Wie: Gekwalificeerde CGT-therapeuten via Balansportaal
Hoe werkt: Gedachten die paniek veroorzaken herontwerpen
Trajectory: 12-16 sessies
Kosten: €80-120/sessie (vaak vergoed)
Resultaat: 70-75% angstvrij[2]
Stap 1: Gedachten identificeren (“Ik zal sterven”)
Stap 2: Ze testen (“Heb ik ooit echt een hartaanval gehad?”)
Stap 3: Rationeel alternatief (“Dit is paniek, voorbijgaand”)
Stap 4: Gedachte vervangen, herhalen
Benadering 2: EMDR – 85% Succes bij trauma-gerelateerde angst
Wie: EMDR-specialisten op Balansportaal
Hoe het werkt: Gecontroleerde oogbewegingen, geluid of sensaties helpen de hersenen trauma’s beter te verwerken
Traject: gemiddeld 6-12 sessies
Kosten: gemiddeld €90-150/sessie
Resultaat: 85% bij PTSS-paniek
Proces: De therapeut leidt gecontroleerde oogbewegingen, geluiden of gevoelssensaties terwijl je trauma/angst verwerkt. Je eigen hersens “herstellen” daarmee de intensiteit van de emotie bij het geheugen.
Benadering 3: ACT (Acceptance & Commitment) – 65-70% Succes
Wie: ACT-coaches via Balansportaal
Hoe werkt: Accepteren van angst i.p.v. bestrijden
Trajectory: 8-12 sessies
Kosten: €75-110/sessie
Resultaat: Minder terugval, duurzamer
Filosofie: “Angst is ok, maar jij bepaalt hoe je antwoordt.”
Casetudy: Sofia’s niet van huis-niet-verlaten naar vrijheid
Situatie: Sofia (26) kreeg paniekaanvallen op het openbaar vervoer. Na maanden werd ze huisgebonden. Werk verloren, relatie onder druk.
Diagnose: Via Balansportaal: PTSS-gerelateerde paniekaanvallen.
Behandeling:
Resultaat: Na 3 maanden eerste solo treinrit. Na 6 maanden terugop werk (part-time). Nu volledig paniekaanvalvrij.
Preventie-Checklist: Angst Terugval Voorkomen
- [ ] Wekelijkse ademwork routine (10 min)
- [ ] Slaap-prioriteit (8+ uren)
- [ ] Cafeïne beperken
- [ ] Stressmanagement actief
- [ ] Sociale contacten behouden
- [ ] Reguliere check-in met therapeut/coach
- [ ] Ondersteunde blootstelling (niet vermijding)
FAQ: Angststoornissen
V: Kan je sterven van paniek?
A: Nee. Onplezierig? Ja. Dodelijk? Never[2].
V: Wordt je gek van herhaalde paniekaanvallen?
A: Nee, maar trauma ervan kan ontstaan. Behandeling preveniert[1].
V: Hoe lang duurt genezing?
A: 3-6 maanden met actieve therapie[2].
V: Terugval mogelijk na genezing?
A: Ja, 30-40% risk. Daarom onderhoud belangrijk.
