“Het meisje dat zag wat wij nu massaal voelen”
Over pleasen, burn-out en waarom vrouwen zichzelf nog steeds structureel voorbijlopen
Ik was een jaar of negen of tien toen ik iets begon te zien wat ik toen nog niet kon uitleggen, maar wat zich wel diep in mij vastzette en me, zonder dat ik het wist, iets leerde over mensen, over aanpassen en over wat er gebeurt wanneer je jezelf te lang op de tweede plek zet.
Mijn ouders hadden een dienstverlenend bedrijf in het toerisme, wat betekende dat er altijd beweging was, altijd verantwoordelijkheid, altijd iemand die iets nodig had, waardoor rust geen vanzelfsprekendheid was maar iets wat tussendoor moest worden gevonden, als daar al ruimte voor was.
Ik keek daarnaar, niet als iemand die het kon analyseren of begrijpen, maar als een kind dat vooral voelde en observeerde, en ik zag hoe mijn ouders voortdurend beschikbaar waren, hoe ze vooruitdachten, oplosten nog vóór er iets misging en zich aanpasten aan wat er op dat moment nodig was, alsof dat de enige manier was om het geheel draaiende te houden.
En tegelijkertijd zag ik ook iets anders.
Ik zag hoe die constante staat van “aan staan” langzaam iets begon te kosten, hoe vermoeidheid zich opbouwde, hoe spanning zich vastzette en hoe er iets verschoof in hun energie, nog voordat daar woorden voor waren.
Mijn ouders raakten allebei overspannen, zo noemden we dat toen. In een tijd waarin burn-out nog geen begrip was zoals nu en ik herinner me hoe mijn vader zei:
“Er is iets in mij stuk gegaan.”
Als kind geloofde ik dat, omdat het zo voelde, alsof er inderdaad iets kapot kon gaan in een mens wanneer je te lang doorgaat, te lang geeft, te lang beschikbaar blijft zonder jezelf ergens terug te vinden.
Nu kijk ik daar anders naar.
Misschien ging er niets stuk, maar was dat het moment waarop een lichaam eindelijk aangaf dat de grens al veel eerder was bereikt en dat doorgaan geen optie meer was.
Wat ik toen al leerde zonder dat ik het wist
Wat ik toen zag, nog voordat ik ook maar één studie had gedaan of woorden had voor wat er gebeurde, was dat aanpassen iets is wat langzaam ontstaat, bijna ongemerkt. En vaak begint als iets moois: als zorgzaamheid, als betrokkenheid, als het vermogen om te voelen wat er nodig is en daarop te reageren.
Maar ik zag ook dat het kan doorslaan.
Dat je zo goed wordt in het aanvoelen van anderen, dat je steeds minder voelt wat er in jezelf leeft, en dat je zo gewend raakt om rekening te houden met de buitenwereld, dat de binnenwereld stil wordt.
En misschien is dat wel de kern van pleasen.
Niet dat je geeft.
Niet dat je zorgt.
Maar dat je jezelf, heel geleidelijk en vaak onbewust, een beetje verlaat.
De prijs die veel vrouwen betalen
In mijn praktijk als psychotherapeut en spiritueel coach zie ik dit dagelijks terug bij vrouwen die sterk zijn, loyaal en verantwoordelijk, vrouwen die vaak degene zijn op wie anderen bouwen, die feilloos aanvoelen wat er speelt, die de sfeer dragen, vooruitdenken en ervoor zorgen dat alles blijft functioneren, zowel thuis als op het werk.
Maar wanneer ik ze een ogenschijnlijk eenvoudige vraag stel “Wat wil jij eigenlijk?” valt er vaak een stilte die meer zegt dan woorden ooit zouden kunnen doen.
Niet omdat ze geen verlangens hebben, maar omdat ze het zo lang niet meer hebben gevoeld.
Wanneer je gewend bent om voortdurend rekening te houden met anderen, ontwikkel je een enorme gevoeligheid voor wat er om je heen gebeurt. Je merkt het meteen wanneer iemand teleurgesteld is, wanneer er spanning ontstaat of wanneer er iets nodig is, en juist dat maakt dat je zo goed wordt in aanpassen.
Maar die gevoeligheid heeft een keerzijde.
De vraag “Wat wil ík?” verdwijnt langzaam naar de achtergrond, totdat hij soms bijna niet meer gesteld wordt.
Wanneer je energie steeds naar buiten stroomt
Pleasen vraagt voortdurend energie, omdat je niet alleen leeft vanuit wat je zelf nodig hebt, maar continu afstemt op wat er om je heen gebeurt, waardoor je lichaam en je zenuwstelsel zelden echt tot rust komen.
Veel vrouwen herkennen het gevoel van altijd “aan” staan, een lichaam dat gespannen blijft, een hoofd dat niet stil wordt, vermoeidheid die zich opstapelt en een innerlijke druk die moeilijk te verklaren is, maar altijd aanwezig lijkt.
En ondertussen gebeurt er iets wat vaak nog minder zichtbaar is.
De energie die je nodig hebt om je eigen leven vorm te geven, om keuzes te maken, om te creëren en om te voelen waar jij werkelijk van gaat leven, stroomt steeds opnieuw naar buiten. Naar alles wat jij probeert bij elkaar te houden, op je werk, in je gezin, in relaties en zelfs in de kleinste dagelijkse momenten.
Pleasen komt overal voor.
En pleasen zorgt ervoor dat er langzaam een gevoel ontstaat dat er iets ontbreekt, zonder dat je precies kunt aanwijzen wat het is. Alsof je een toeschouwer bent geworden van je eigen leven waarin iemand anders de hoofdrol speelt.
Een vraag die zich aandient, eerst zacht, en daarna steeds nadrukkelijker:
Waar ben ik gebleven?
Het kantelpunt
En dan komt er vaak een moment waarop iemand niet meer om zichzelf heen kan, een moment waarop de vermoeidheid niet meer weg te duwen is en waarop woorden komen als:
“Ik ben zo moe.”
“Ik weet eigenlijk niet meer wie ik ben.”
Dat moment kan verwarrend zijn en soms pijnlijk, juist omdat het zo lang is uitgesteld. Maar het kan ook het begin zijn van iets nieuws, een kantelpunt waarop je weer voorzichtig begint te luisteren.
Naar je lichaam.
Naar je verlangens.
Naar dat krachtige deel in jou dat nooit echt verdwenen is, maar wel lange tijd overstemd.
Want iedereen, elke vrouw wil vrij zijn. Vrij en haar passie volgen. Genoeg energie hebben om haar missie te leven.
Daarom voelt het voor mij ook kloppend om juist hier, via Balansportaal, over dit onderwerp te schrijven. Omdat dit precies de plek is waar bewustwording, gezondheid en echte verandering samenkomen.
Waarom ik dit boek schreef
Stoppen met pleasen gaat uiteindelijk niet alleen over grenzen stellen, hoe belangrijk dat ook is, maar over opnieuw in contact komen met jezelf, met je lichaam, je intuïtie, je verlangens en met de richting van jouw leven. Zo ontstaat jouw vrijheid.
Het gaat niet over harder worden of jezelf afsluiten, maar over zachter durven worden naar wat je werkelijk voelt. En eerlijker worden over wat je nodig hebt.
En misschien is dat wel de grootste beweging die je kunt maken.
Niet naar buiten, maar naar binnen.
In mijn boek Stoppen met pleasen neem ik je mee in dat proces, niet als iets wat je moet oplossen, maar als een weg terug naar jezelf, naar je eigen ritme, je eigen grenzen en je eigen leven. Op een vrouwelijke manier, cyclisch.
In jouw tempo.
Op een manier die bij jou past.
Voor mij was het schrijven van dit boek een missie, waarvoor het zaadje al lang geleden werd geplant. Bij dat kleine meisje dat haar ouders zag opbranden.
Over Chantal
Tegenwoordig leef en werk ik grotendeels vanuit Spanje, een plek waar de ruimte, het ritme en de natuur me steeds opnieuw uitnodigen om te vertragen en te luisteren naar mezelf, en van waaruit ik vrouwen online begeleid die zichzelf onderweg zijn kwijtgeraakt.
Ik ben psychotherapeut, theoloog, auteur en spiritueel coach. Niet alleen vanuit kennis of ervaring, maar vooral vanuit een diep zien. En dat al meer dan 25 jaar.
Ik zie jou. Ik zie voorbij wat zichtbaar is, voorbij wat je hebt geleerd te zijn, en ik kijk door alles heen tot op de plek waar vaak nog geen woorden zijn. Maar waar wel jouw waarheid ligt.
Mijn kracht ligt in het kunnen waarnemen wat zich afspeelt tussen het zichtbare en het onzichtbare, tussen wie je denkt te zijn en wie je in essentie bent, en in het geven van woorden aan dat wat gevoeld wordt maar nog niet benoemd.
Zelfs wanneer het donker voelt of verwarrend is, herken ik het licht dat daaronder altijd aanwezig blijft.
Dat is de plek van waaruit ik werk.
Niet om iets te fixen.
Niet om jou te veranderen.
Maar om samen een pad te bewandelen waarin jij jezelf weer kunt ontmoeten.
In mijn boeken.
Tijdens retraites.
In meditaties.
Of gewoon, in woorden die op het juiste moment bij je binnenkomen.
Misschien hier.
Dit is een bijdrage van Chantal de Mol