Brainspotting

Brainspotting is een psychotherapeutische methode gericht op het verwerken van zowel bewuste als onbewuste blokkades die ons dagelijks functioneren beïnvloeden. Deze therapie richt zich vooral op het aanpakken van trauma en emotionele blokkades door specifieke hersengebieden aan te spreken die buiten ons cognitieve en verbale bewustzijn liggen. Tijdens de sessies richt de cliënt zich op een bepaalde oogpositie, een zogenaamde brainspot, terwijl hij of zij aandacht besteedt aan de lichamelijke sensaties die verbonden zijn met het betreffende thema of trauma. Dit activeert een diep helend proces binnen het zenuwstelsel waarbij emotionele en lichamelijke reacties worden verwerkt en verminderd.

Geschiedenis

Brainspotting is ontwikkeld door Dr. David Grand, voortbouwend op technieken zoals EMDR, berust op het principe dat de oogrichting invloed heeft op onze gevoelens. De therapie kan worden ingezet bij het behandelen van trauma’s, angsten, stressgerelateerde klachten, lichamelijke pijn, hechtingsproblemen, verslavingen, ADHD, autisme en andere emotionele blokkades. Het is geschikt voor iedereen die met dergelijke klachten kampt en kan worden gecombineerd met andere therapeutische en coachingsvormen.

De therapie wordt uitsluitend uitgevoerd door gecertificeerde professionals, zoals psychologen, psychiaters en therapeuten, die speciaal getraind zijn in Brainspotting.

De behandelduur varieert afhankelijk van de ernst en complexiteit van de klachten: eenvoudige problemen kunnen in enkele sessies worden aangepakt, terwijl complexe trauma’s vaak twintig of meer sessies vereisen. Een sessie duurt doorgaans 60 tot 90 minuten.

Uit onderzoek en praktijkervaring blijkt dat Brainspotting effectief is in het verminderen van symptomen van trauma, angst en depressie. Het stimuleert het zelfhelend vermogen van het lichaam, waardoor cliënten vaak een aanzienlijke verlichting van emotionele pijn en een beter dagelijks functioneren ervaren.

Verschil tussen brainspotting en EMDR

Brainspotting verschilt van EMDR en andere traumatherapieën op verschillende belangrijke punten.

Structuur en aanpak: EMDR volgt een vast, gestructureerd protocol van acht fasen waarbij de therapeut de cliënt stap voor stap door het proces begeleidt. Brainspotting is juist flexibel en open van aard, zonder strak protocol, waarbij de therapeut zich intuïtief aanpast aan het moment en de cliënt de ruimte geeft om het proces te leiden.

Werking: Bij EMDR beweegt de cliënt de ogen heen en weer (bilaterale stimulatie) om traumatische herinneringen op een minder beladen manier te verwerken. Brainspotting richt zich op een vaste oogpositie (de "brainspot") die gekoppeld is aan opgeslagen emotionele pijn, en stimuleert zo via het lichaam en de hersenen een diepgaande verwerking van trauma.

Beleving en verwerking: EMDR biedt duidelijke structuur en richt zich sterker op cognitieve verwerking, wat goed is als je houdt van stapsgewijze aanpak en meetbare voortgang. Brainspotting laat emoties en lichamelijke sensaties vrijer stromen, wat effectief is bij langdurige of complexe trauma's en voor mensen die beter af zijn met lichaamsbewustzijn dan alleen praten.

Effectiviteit: Beide therapieën zijn bewezen effectief voor PTSD, angst, depressie en chronische pijn. EMDR is qua wetenschappelijk onderzoek uitgebreider onderbouwd door jarenlange toepassing. Brainspotting wordt steeds meer erkend en biedt soms snellere, diepere resultaten doordat het heel specifiek aansluit op individuele processen en fysieke reacties.

Cliëntgerichtheid: Brainspotting legt meer nadruk op de therapeutische relatie en intuïtieve afstemming, terwijl EMDR meer therapeutgestuurd is.

Samengevat is Brainspotting een flexibele, lichaamsgerichte en cliëntgeleide therapie die naast EMDR en andere traumatherapieën staat en vooral geschikt is voor wie baat heeft bij een meer open, sensitiever en diepgaand verwerkingsproces. EMDR is gestructureerder en protocollair, wat voor veel cliënten ook zeer effectief is. De keuze hangt af van persoonlijke voorkeur, probleemcomplexiteit en hoe iemand trauma het liefst verwerkt.

Hoe ziet brainspotting er uit in de praktijk

De belangrijkste technieken tijdens een Brainspotting-sessie zijn als volgt:

1. Focus op een specifiek probleem of gevoel: De therapeut vraagt de cliënt om bewust te denken aan een bepaald trauma, emotie of probleem dat verwerkt moet worden.
2. Het vinden van de "brainspot": De therapeut volgt de oogpositie van de cliënt om een specifieke oogstand te vinden waarbij de cliënt een sterke fysieke of emotionele reactie ervaart. Dit punt noemen ze de brainspot.
3. Vasthouden van de oogpositie: De cliënt wordt gevraagd om naar de brainspot te blijven kijken terwijl hij of zij tegelijkertijd aandacht blijft houden op lichamelijke sensaties, gevoelens en gedachten die opkomen. Dit activeert hersengebieden waar het trauma of de blokkades opgeslagen liggen.
4. Observeren van reflexen en reacties: Tijdens het proces observeert de therapeut fysieke reacties zoals knipperen, wiebelen, gezichtsuitdrukking, slikken, gapen of hoesten, die aanwijzingen geven over het verwerkingsproces.
5. Gebruik van hulpmiddelen: Soms wordt een zogenaamde brainspotting-stick of een ander aanwijsinstrument ingezet om de brainspot nauwkeurig te bepalen en als focuspunt te dienen.
6. Ondersteuning door geluid: In sommige gevallen wordt er een bilaterale geluidssignaal toegevoegd, vergelijkbaar met technieken uit EMDR, om de verwerking te bevorderen.
7. Cliëntgerichte begeleiding: De sessie verloopt in een ontspannen, huiselijke setting waarin de therapeut de cliënt intuïtief begeleidt, zonder strak protocol, en de cliënt ruimte geeft het proces in zijn eigen tempo te doorlopen.

Deze technieken zorgen samen voor een diepgaand integratie- en helingsproces in het zenuwstelsel, waarbij emotionele en lichamelijke blokkades worden ontmanteld en het zelfhelend vermogen van het lichaam wordt geactiveerd.

Effectiviteit van brainspotting

Brainspotting is een relatief nieuwe therapie waarvan het wetenschappelijk onderzoek naar effectiviteit nog in de beginfase zit. Er zijn wel enkele studies en onderzoeksrapporten die positieve resultaten laten zien, met name bij de behandeling van posttraumatische stressstoornis (PTSS). Onderzoekers zoals Hildebrand, Grand en Stemmler hebben in onderzoek aangetoond dat Brainspotting effectief kan zijn bij getraumatiseerde groepen, bijvoorbeeld overlevenden van een schietpartij in Sandy Hook, VS, waar Brainspotting als de meest effectieve behandeling werd gerapporteerd.

Hoewel Brainspotting nog niet de officiële status van ‘evidence-based’ therapie heeft zoals EMDR of Exposure, zijn de eerste onderzoeksuitkomsten veelbelovend en wijzen ze op het vermogen van de therapie om emotionele en lichamelijke klachten te verminderen. In Nederland vindt onderzoek vooral plaats aan universiteiten zoals die van Glasgow, waarbij onder andere de werkingsmechanismen in de hersenen worden bestudeerd.

Daarnaast is er in de praktijk veel anekdotisch bewijs van therapeuten die Brainspotting succesvol toepassen bij uiteenlopende klachten zoals angst, depressie, traumatische herinneringen, stress, burn-out en chronische pijn. Het gebruik van Brainspotting blijft groeien, en er is behoefte aan grootschaliger en strenger onderzoek met controlegroepen om de therapie definitief als evidence-based te kunnen bestempelen.

Kortom, Brainspotting is veelbelovend en wordt ondersteund door initiële studies en talrijke praktijkervaringen, maar er is nog meer wetenschappelijk bewijs nodig om het volledige effect en de werkingswijze te onderbouwen volgens de gangbare wetenschappelijke standaarden.