Home > Blogs > De wijsheid van ons lichaam als herstel

De wijsheid van ons lichaam als herstel

De wijsheid van ons lichaam als herstel gebruiken voor niet alleen lichamelijke klachten maar ook mentale, emotionele en sociale klachten. ‘Ik voel dus ik ben’ is de titel van één van de (in het Nederlands vertaalde) boeken van neuroloog en wetenschapper Antonio Damasio. We verschuiven langzaamaan van een tijdperk van ‘ik denk dus ik ben’ (van Descartes) naar een tijdperk van ‘ik voel dus ik ben’. Ook reguliere psychologen die veelal cognitief werken, lijken steeds meer aandacht te hebben voor het belang van lichaamswerk bij mentale klachten.

De wijsheid van ons lichaam

Van binnen naar buiten

Ons leven en onze realiteit wordt gevormd van binnenuit, door wat er in ons lichaam gebeurt. Zo’n 95% van ons gedrag is onbewust en komt vanuit het diepe bewustzijn. Heeft omgeving dan geen invloed zou je je kunnen afvragen? Zeker wel, want alles gebeurt in relatie tot iets of iemand. Maar ons gedrag, onze reacties komen voort uit onze basis, vanuit herinneringen van levenservaringen opgeslagen in ons lichaam. Deze basis bepaalt onze emoties, gevoelens en gedachten welke zich uiten in gedrag. Hoe we reageren is afhankelijk van hoe deze basis zich heeft kunnen ontwikkelen en vormen vanaf onze vroegste levensjaren.

Autonome zenuwstelsel

De focus mag dan ook naar deze basis, en wel naar ons autonome zenuwstelsel. Omdat een groot deel van onze lichamelijke, mentale, emotionele en sociale klachten verklaart kan worden vanuit de werking van dit zenuwstelsel. Dat is waar de Polyvagaaltheorie van Stephen Porges over gaat. Het autonome zenuwstelsel is 24/7 bezig met het ‘scannen’ of het veilig of onveilig is. Dit proces noemt men neuroceptie en gebeurt automatisch, constant en onbewust. Afhankelijk van de herinneringen opgeslagen in ons lichaam voelt het veiligheid, gevaar of levensgevaar. En dit bepaalt wat we voelen, denken en doen, veelal onbewust.

De ontwikkeling van het autonome zenuwstelsel begint in de baarmoeder en het grootste deel wordt gevormd voor het 5e levensjaar. Wanneer in deze periode sprake was van langdurige stress- en/of traumaervaringen dan zal deze ontwikkeling niet optimaal zijn. De werking van het autonome zenuwstelsel is dan ontregeld waardoor het lichaam onbewust en vrijwel structureel in een staat van onveiligheid c.q. overleving verkeert. Hierdoor ervaart het lichaam langdurig stress wat op termijn resulteert in vervelende gezondheids- en welzijnsklachten.

Lichaamsbewustzijn

Gelukkig is het mogelijk om ons autonome zenuwstelsel zelf te gaan reguleren door de werking ervan te leren kennen vanuit de Polyvagaaltheorie. Er zijn 3 toestanden waarin dit zenuwstelsel zich kan bevinden en die bepalen wat ons lichaam ervaart en hoe we ons voelen, wat we denken en doen:

  • De ventrale vagale toestand: waarin we in staat zijn te verbinden en sociaal betrokken te zijn
  • De sympathische toestand: waarin we actief en creatief zijn maar ook kunnen vechten en vluchten wanneer dit nodig is
  • De dorsale vagale toestand: waarin we ontspannen, rusten en herstellen maar ook intiem kunnen zijn

Wanneer het autonome zenuwstelsel zich onder normale omstandigheden heeft kunnen ontwikkelen, dan bewegen we gedurende de dag flexibel heen en weer tussen deze toestanden en voelen we ons goed. Bij een ontregelde werking blijven we te lang in een bepaalde toestand zitten. In de sympathische toestand uit zich dat bijvoorbeeld in overactief zijn, constant aan staan maar ook agressie en boosheid. In de dorsale vagale toestand uit zich dit bijvoorbeeld in een burn-out en uitputting.

Zelfregulatie

Het zelf leren reguleren van ons autonome zenuwstelsel kan met polyvagaal sensitieve coaching en therapie. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de polyvagaal ladder. Een praktische therapeutische methode waarmee we dit zenuwstelsel en de toestanden leren kennen door middel van zelfonderzoek. Hiermee vergroten we onze zelfkennis en zelfbegrip. We gaan begrijpen hoe ons lichaam werkt en dat dit een natuurlijke werking is. En we gaan snappen waarom we ons voelen zoals we ons voelen en gedragen zoals we ons gedragen. Daardoor gaan we liefdevoller, met compassie, naar onszelf kijken. Met deze zelfkennis vanuit ons lichaam kunnen we onszelf gaan reguleren en ons lichaam geven wat het nodig heeft voor onze gezondheid en ons welzijn.


Dit is een bijdrage van Marloes van Beek van Kompas naar een energieker leven

kompas-naar-een-energieker-leven-marloes-van-beek